|
Projekt Góra Fuji
***
Położona w sercu Japonii góra Fuji to bodaj najbardziej znana góra na świecie. Nie ma drugiego szczytu tak podziwianego, czczonego, oglądanego, fotografowanego… Jej piękno, swoista „splendid isolation” niezmiennie poruszaja każdego, kto na nią patrzy. Z łatwością rozpoznajemy charakterystyczny zarys wulkanicznego stożka, choć Fuji – znana z bardzo różnych widoków – to „góra o wielu obliczach”. Od wieków czczona przez Japończyków, wciąż zachowuje swój sakralny charakter. Jej szczyt, niegdyś cel pielgrzymek, dziś nadal jest obiektem wędrówek religijnych, ale także turystycznych wypraw.
Widok Fuji jest wszechobecny w krajobrazie Japonii: widać ją, gdy lecimy samolotem, ale i z okien szybkiego pociągu Shinkansen, przy dobrej pogodzie wyłania się niespodziewanie z wielkomiejskiego pejzażu Tokio, jakby była integralnym elementem metropolii. Fuji jest faktyczną, ale i symboliczną dominantą pejzażu Japonii. Uosabia kształt doskonały: to ideał góry, góra gór. W kulturze tak pełnej symboli i symbolicznych znaczeń Fuji to symbol symboli, kwintesencja japońskości. Ten symbol jest wciąż obecny w ikonosferze Japonii – w nazwach znanych firm, w logotypach, na wagonach kolei Shinkansen – wszędzie możemy się na niego natknąć. To także ważny element oficjalnej ideologii narodowej: wizerunek góry znajduje się na banknotach o nominale 5000 jenów.
W kolekcji Feliksa Jasieńskiego znalazł się znaczący zbiór drzeworytów poświęconych świętej górze. Pozwala to podjąć po raz pierwszy w Polsce temat góry Fuji w formie wystaw i obszernego opracowania katalogowego.
Ekspozycje: ■ Góra Fuji: Hokusai i Hiroshige. Japońskie drzeworyty pejzażowe z kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego, ■ Fuji-san niemieckiego artysty Udo Kallera, ■ Święta góra Fuji – fotografie Kōyō Okady, ■ Wyprawa na górę Fuji. Wystawa edukacyjna dla mniejszych i większych podróżników, oraz towarzyszący im bogaty program edukacyjny, który ma ukazać możliwie szeroko rolę góry Fuji w dawnej i współczesnej kulturze Japonii, to ważny wątek w działalności Muzeum Manggha.
Z wyjątkowego znaczenia Fuji doskonale zdawał sobie sprawę nasz patron Feliks Manggha Jasieński, wielokrotnie nawiązujący w swoich pismach do symboliki świętej góry. Mimo upływu czasu i głębokich przemian, jakie dokonały się w społeczeństwie japońskim, jego słowa: „Fuji to prawie Japonia; Fuji w sztuce japońskiej to prawie sztuka japońska”, nie straciły na aktualności i są najlepszym mottem naszego projektu.
Bogna Dziechciaruk – Maj
Dyrektor Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Góra Fuji: Hokusai i Hiroshige.
Japońskie drzeworyty pejzażowe z kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego
20 stycznia – 6 maja
Fuji − najwyższa góra w Japonii (3776 m n.p.m.) – od wieków darzona była boską czcią. Charakterystyczny kształt wulkanicznego stożka, ze szczytem przez kilka miesięcy w roku malowniczo pokrytym śniegiem, uważany za najdoskonalszy kształt góry i od wieków przyciągał uwagę artystów japońskich, uwrażliwionych na doskonałość wszelkiej formy. Fuji wielokrotnie wzmiankowano w dziełach literackich, była tematem wielu poematów i przedstawień w malarstwie, generacje twórców uwieczniły ją również w niezliczonej ilości drzeworytów.
Wystawa Góra Fuji: Hokusai i Hiroshige. Japońskie drzeworyty pejzażowe z kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego unaocznia wizję pejzażu w oparciu o widoki góry Fuji w ujęciu Hokusaia i Hiroshigego, dwóch największych artystów schyłkowego okresu ukiyo-e. Kierunek ten przez wiele dziesiątków lat przedstawiał świat kultury mieszczańskiej − głównie dzielnice rozrywek w miastach, portrety gejsz i kurtyzan oraz portrety aktorów. Krajobrazy wprawdzie od początku były obecne w ukiyo-e, lecz stanowiły tło dla postaci na wolnym powietrzu lub tło topograficzne uwypuklające samo przedstawienie.
Hokusai podniósł krajobraz do rangi samodzielnego tematu. Jego seria drzeworytów Trzydzieści sześć widoków góry Fuji to początek nowego gatunku w drzeworycie ukiyo-e. Dzięki wspaniałemu wyczuciu kompozycji Hokusai, jak nikt przed nim, przekazał potęgę i piękno góry Fuji. Po raz pierwszy została ona zaprezentowana w niezliczonych aspektach i w różnych porach dnia: o świcie, o zachodzie słońca, o zmierzchu, w różnych warunkach atmosferycznych: przy pięknej pogodzie, w czasie spokoju i w burzy, w jaskrawym słońcu i we mgle, z daleka i z bliska, z różnych stron. Na wystawie zobaczyć można ponad dwadzieścia plansz z tej serii z pierwszego − najcenniejszego – wydania. Uzupełnieniem tej grupy obiektów jest prezentacja dzieł Hokusaia wydanych metodą drzeworytu, a oprawionych w formę tradycyjnej książki japońskiej: tomy albumu Sto widoków góry Fuji, uznanych za arcydzieło w tej dziedzinie, oraz wcześniejsze szkicowniki z kompozycjami na temat góry Fuji, ukazujące drogę twórczą artysty.
Hiroshige, idąc za osiągnięciami Hokusaia w zakresie drzeworytu pejzażowego, ugruntował pozycję drzeworytu krajobrazowego, ukazując przebogatą gamę malowniczych miejsc w taki sposób, że nawet zwykły człowiek może to ocenić i docenić. Drzeworyty Hiroshigego przemawiały do emocji tzw. przeciętnego widza − swoimi pracami uczył dostrzegać wewnętrzną poezję natury. Na wystawie prezentowane są krajobrazy z górą Fuji Hiroshigego z serii również o tytule Trzydzieści sześć widoków góry Fuji oraz widoki świętej góry z innych serii pejzażowych tego artysty.
Uzupełnieniem ekspozycji są drzeworyty w formie mapy terenu – pięknych widoków z okolic drogi Tōkaidō w ujęciu obu artystów: Hokusaia − Widok z lotu ptaka na trasę Tōkaidō, oraz Hiroshigego − widok tego szlaku w formie gry planszowej sugoroku.
Temat góry Fuji w sztuce japońskiej – na przykładzie tak istotnego medium, jakim był barwny drzeworyt ukiyo-e – w tak obszernym zakresie został podjęty po raz pierwszy w dziejach polskiego wystawiennictwa. Zaprezentowanie go w oparciu o największą w Polsce kolekcję sztuki japońskiej Feliksa Mangghi Jasieńskiego jest okazją zobaczenia grupy obiektów najwyższej klasy, świadczących o randze tych zbiorów i znawstwie kolekcjonera.
Małgorzata Martini
Udo Kaller
Fuji-san
20 stycznia – 9 kwietnia
Góra Fuji – Fuji–san, symbol Japonii – fascynowała i fascynuje do dziś wielu artystów. Kastushika Hokusai i jego widoki Fuji wciąż są inspiracją i stanowią punkt wyjścia dla europejskich twórców. Jednym z nich jest Udo Kaller, niemiecki malarz z Norymbergi. Być może część naszej publiczności pamięta go z prezentowanej w 2005 roku i cieszącej się dużym powodzeniem wystawy Sto widoków Edo. Tym razem artysta przetwarza w swoich obrazach olejnych drzeworyty Hokusaia. Drzeworyt japoński fascynuje Kallera. Nie jest to jednak naśladownictwo, lecz twórcza interpretacja. Udo Kaller, kierując się własną wyobraźnią, przetwarza pomysły mistrza drzeworytu, starając się zachować zasady sztuki japońskiej: płaską formę, kontur, perspektywę. Góra Fuji, obecna na każdym obrazie, raz jest dominująca i majestatyczna, innym razem schowana, „odwrócona” , wpisana w zaskakującą, czasem potraktowaną z przymrużeniem oka kompozycję. Zestawiając oryginalne drzeworyty Hokusaia i oleje Udo Kallera, prezentujemy jeszcze jeden rodzaj japonizmu – pokazujemy wpływ dawnego artysty na sztukę współczesną, budowanie nowej jakości tematów, nową, syntetyczną interpretację dzieła.
Wystawa przygotowana we współpracy z Domem Norymberskim w Krakowie i Domem Polskim w Norymberdze.
Katarzyna Nowak
Kōyō Okada
Święta góra Fuji
12 kwietnia – 13 maja
Fuji zajmuje szczególne miejsce w sercach Japończyków. Przez wieki pozostawała dla nich górą świętą i po dziś dzień widok ośnieżonego wulkanu porusza zarówno mieszkańców Japonii, jak i turystów z całego świata. Wedle dawnego zwyczaju każdy Japończyk choć raz powinien wejść na szczyt Fuji, toteż wiele osób decyduje się na nocną wspinaczkę, aby zobaczyć zapierający dech piersiach wschód słońca. Fuji potrafi być kapryśna i nie zawsze ukazuje swoje oblicze w pełnej krasie. Często ukrywa się za chmurami, co zapewne czyni ją jeszcze bardziej atrakcyjną i uwodzicielską.
Wśród wielu artystów, którzy ulegli czarowi tego miejsca, jest wybitny japoński fotografik Kōyō Okada (1895–1972), który poświęcił Fuji 58 lat życia.
Prezentowane po raz pierwszy w Polsce przez Muzeum Manggha czarno-białe zdjęcia Okady pochodzą głównie z lat 50. i 60. XX wieku, a więc z okresu kiedy artysta był najbardziej skoncentrowany na fotografowaniu góry Fuji. Jednym z powodów fotografowania z takim zapałem był fakt, że w pożodze wojennej zaginęły wszystkie jego wcześniejsze negatywy. Fotografie Kōyō Okady cechuje głębokie przywiązanie autora do tematu i pokora wobec Świętej Góry, jak zwykł nazywać Fuji. Obie te cechy w połączeniu z głęboką szczerością dominują nad pokusą utrwalenia jedynie atrakcyjnego widoku.
Kunszt Okady został oceniony na tyle wysoko, że widok góry Fuji z jego fotografii został przeniesiony na banknoty japońskie. Liczne fotografie były także reprodukowane na znaczkach pocztowych, a w prefekturze Yamanashi powstało muzeum poświęcone jego twórczości.
Wystawa została przygotowana we współpracy ze stowarzyszeniem JCII Photo Salon w Tokio.
Wioletta Laskowska- Smoczyńska
Wyprawa na górę Fuji. Wystawa edukacyjna dla mniejszych i większych podróżników
20 stycznia – 6 maja
Interaktywny plac zabaw przygotowany dla najmłodszych zwiedzających. Podczas gdy dorośli będą się delektować japońskimi drzeworytami, zapraszamy młodych widzów na wycieczkę na najwyższy japoński szczyt. Mamy nadzieję, że ten uśpiony od ponad trzystu lat wulkan nie wybuchnie nagle i niespodziewanie, a jedynie dostarczy nam znakomitego tematu do ciekawej i interesującej zabawy. Prawdziwa wyprawa na górę Fuji wymaga specjalnego przygotowania.
Po drodze czeka na uczestników wiele niespodzianek i zadań – kolorowanki, puzzle, gra memory, gigantyczne klocki, bajki do słuchania, japońskie stroje, pluszowa góra Fuji, okazja do zrobienia sobie pamiątkowego zdjęcia…
wydarzenia towarzyszące
Rodzinne spotkania tematyczne
zawsze 10.30–13.00
22.01.
ichigōme (stacja pierwsza):
WYBUCH WULKANU
pokaz wybuchu wulkanu – warsztaty
we współpracy z Muzeum Geologicznym Polskiej Akademii Nauk
05.02.
nigōme (stacja druga):
PARAWAN
warsztaty tworzenia parawanów techniką collage’u
04.03.
sangōme (stacja trzecia):
KIMONO i TENUGUI
oprowadzanie po wystawie tropem japońskich strojów
pokaz kitsuke – przymierzanie strojów japońskich
18.03.
yongōme (stacja czwarta):
DRZEWORYT
pokaz odbijania drzeworytu – warsztaty grafiki japońskiej
15.04.
gogōme (stacja piąta):
SUSHI i O-NIGIRI
warsztaty kulinarne
Cykl wykładów
Fuji-san i Fuji-yama. Narracje o Japonii
.
Organizatorzy: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha oraz Zakład Japonistyki i Sinologii Uniwersytetu Jagiellońskiego
Miejsce: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej manggha
Czas: zawsze w środę, 18.00–19.30
29.02. prof. Hieronim Kubiak, Akademia Krakowska im. A. Frycza Modrzewskiego Stereotypy etniczne a komunikacja międzynarodowa
14.03. dr Stanisław Meyer, Uniwersytet Jagielloński
Banalność stereotypu, czyli historia gwałtownej ewolucji jednego ludu orientalnego
21.03. dr Tomasz Majtczak, Uniwersytet Jagielloński
Znane i nieznane określenia góry Fuji
28.03. Małgorzata Martini, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Różne oblicza góry Fuji – sztuka japońska w kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego
04.04. dr inż. Mirosław Słowakiewicz, University of Bristol
Góra Fuji oczami geologa
18.04. dr Arkadiusz Jabłoński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
„Za oknem skoro świt”: góra Fuji a stereotypowy obraz Japonii w narracji zewnętrznej
25.04. prof. Ewa Pałasz-Rutkowska, Uniwersytet Warszawski
Symbole państwowe Japonii–- geneza, historia, problemy pokaz filmu Palimpsest pamięci Bartłomieja Szlachcica
09.05. dr Isabelle Prochaska, Universität Wien
Satoyama: a „Japanese” concept of nature?
16.05. dr Katarzyna Sonnenberg, Uniwersytet Jagielloński
Naród w narracji. Symbole narodowe w literaturze japońskiej
23.05. prof. Sepp Linhart, Universität Wien
Mt. Fuji – Japan's national symbol
30.05. prof. dr hab. Agnieszka Kozyra, Uniwersytet Warszawski
Religijny kult góry Fuji w Japonii
13.06. Andrew Bernstein, Lewis & Clark College of Arts & Sciences
Whose Fuji? Religion, society, and the state in the fight for a national symbol
Bajki japońskie
Każda ostatnia niedziela miesiąca, godzina 11.00
Bajki japońskie wracają w nowej odsłonie! Projekt opracowany z myślą o naszej najmłodszej publiczności polega na prezentacji literatury japońskiej – bajek, baśni i legend oraz warsztatach. Dotychczas bajki czytali dzieciom znani aktorzy i artyści krakowscy, wśród nich:: Jerzy Trela, Grzegorz Turnau, Iwona Bielska, Jan Peszek, Maria Peszek, Błażej Peszek, Andrzej Grabowski, Anna Polony, Krystyna Zachwatowicz, Krzysztof Globisz, Bronisław Maj, Dorota Segda, Joanna Mastalerz. Teraz będą to spotkania, w których bajka będzie punktem wyjścia do działań plastycznych – proponujemy warsztaty origami, kaligrafii, tworzenia pieczątek, zabawy w oparciu o japońskie techniki plastyczne.
Japoński Dzień Dziecka – Kodomo no hi
6 maja, godzina 10.00–13.00
Projekt Góra Fuji zakończymy 6 maja Japońskim Dniem Dziecka – Kodomo no Hi.
Dzień Dziecka ma w Japonii długą tradycję. Z tej okazji rodzice wraz z dziećmi wieszają na długich masztach całe rodziny karpi: na samym szczycie proporzec fukinagashi, potem karpia-tatę – magoi, mamę – higoi, oraz małe karpie, których liczba zależy od ilości dzieci w danym domu. Co roku można oglądać takie karpie przed Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. Starojapońska religia shinto mówi, że nowo narodzonemu dziecku należy zapewnić opiekę bogów. Przywoływano więc ich za pomocą bambusowego patyczka umieszczanego przed domem.
Z biegiem czasu rodzice, chcąc zwrócić uwagę bóstw i zapewnić dziecku pomyślność, ustawiali już nie patyczki, lecz gigantyczne maszty, osiągające nawet 20 metrów wysokości. Potem wieszano na nich kolorowe tkaniny, które szybko zmieniły się w karpie. W Japonii wierzono, że karpie po przepłynięciu pod prąd trudnego odcinka rwącej rzeki Huanh He zmieniają się w smoki, w silne zwierzęta cechujące się nadzwyczajną dobrocią i wiarą. Rodzice, wieszając karpie, składali równocześnie życzenia pomyślności swoim dzieciom. Pragnęli, aby ich dzieci miały siłę woli, aby skutecznie stawiały czoło przeciwnościom losu, aby były tak dobre i śmiałe jak karpie koinobori.
Japoński Dzień Dziecka już od osiemnastu lat gromadzi w Muzeum Manggha tłumy dzieci. Co roku program przygotowywany jest tak, by zapoznać je z wybraną dziedziną kultury japońskiej: były już pokazy judo i karate, wiersze haiku, karaoke, japońska architektura, kaligrafia, manga i anime... W tym roku przewodnim tematem będzie oczywiście góra Fuji – zabierzemy naszych gości na wycieczkę na najwyższy szczyt Japonii. Święto jak zwykle zapowiada się wspaniale; w programie między innymi origami, kaligrafia, malowanie japońskich znaków na buziach, zabawy i nagrody.
Katarzyna Nowak
Wicedyrektor Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Logotypy – wszystkie!
Adres / info
|
