|
Jan Pappelbaum: Sceny / Stages
11.05.2011 - 3.07.2011
Wystawa w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie
ul. M. Konopnickiej 26
Otwarcie wystawy we wtorek, 10 maja 2011, godz. 18.00
JJan Pappelbaum jest jednym z najważniejszych i awangardowych scenografów współczesnego teatru europejskiego. Jego prace uchodzą za oryginalne dowody na rozwój współczesnego teatru.
Jan Pappelbaum urodził się w 1966 roku w Dreźnie. Dorastał w Lipsku w rodzinie aktorskiej. Po krótkiej karierze sportowca i zdobyciu zawodu murarza podjął studia architektoniczne na obecnym Uniwersytecie Bauhaus w Weimarze oraz na Uniwersytecie Technicznym w Wiedniu. W Weimarze założył teatr studencki „artfremd”, z którym wystawiał sztuki Szekspira i Dürrenmatta. W 1994 roku został asystentem scenografa Festiwalu Sztuki w Weimarze, Dietera Klassa, który zaprojektował słynny czarny sześcian jako miejsce inscenizacji „Prafausta” Manfreda Kargego. W tym samym roku doszło do spotkania Pappelbauma z Thomasem Ostermeierem, Tomem Kühnelem i Robertem Schusterem, z którymi do tej pory łączy go przyjaźń, jedna z najbardziej owocnych w niemieckim teatrze.
Już podczas studiów Pappelbaum tworzy pierwsze projekty przestrzeni scenicznej, m.in. dla duetu reżyserskiego Toma Kühnela i Roberta Schustera w „bat-Studiotheater”(scena Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ernsta Buscha) oraz w Teatrze Maksyma Gorkiego w Berlinie. Jako scenograf współpracuje z nimi do 2001 roku w teatrach we Frankfurcie: Schauspielhaus oraz „Das TAT im Bockenheimer Depot”. Sławę przynoszą mu projekty scenograficzne w Bockenheimer Depot czyli w wykorzystywanej dla potrzeb teatru olbrzymiej, dawnej zajezdni tramwajowej.
Kiedy Thomas Ostermeier zakłada przy berlińskim teatrze Deutsches Theater scenę „Die Baracke” i czyni z niej jeden z najznamienitszych teatrów eksperymentalnych współczesnej dramaturgii, Pappelbaum przebudowuje dawną scenę prób na świetnie sprawdzającą się przestrzeń teatralną.
W 1999 roku Thomas Ostermeier wraz z choreografką Sashą Waltz obejmuje kierownictwo artystyczne berlińskiego teatru Schaubühne am Lehniner Platz. Jan Pappelbaum zostaje głównym i jednym z najważniejszych scenografów tego teatru. Artyści kontynuują pracę rozpoczętą w „Baraku”, wykorzystując przestrzeń Schaubühne zgodnie z jej naturalnymi możliwościami. Schaubühne, teatr, który na początku lat osiemdziesiątych XX wieku wprowadził się do pomieszczeń po modernistycznym kinie zaprojektowanym przez Ericha Mendelsohna, do dziś uchodzi za modelowy teatr naszych czasów. Pappelbaum, zgodnie ze swoją koncepcją sceny, zaczyna od otwartej i pustej przestrzeni, odsłaniając betonowe ściany, elementy techniczne i podesty. I właśnie w takim otoczeniu udaje mu się rozwinąć i artystycznie urzeczywistnić idee architektonicznej przestrzeni scenicznej.
W kolejnych latach Jan Pappelbaum tworzy niezwykłe i radykalne formy sceniczne i nowatorskie, modelowe sceny. Swoich projektów nie postrzega jako ostatecznych, lecz traktuje jako zmieniające się, inspirujące i funkcjonalne formy dla gry aktorskiej i pomysłów inscenizacyjnych. Kreuje przestrzeń totalną o nowatorskich i zaskakujących perspektywach sceny i układu widowni. Rekonstruuje obrazy i rysunki z historii współczesnej, np. dotyczące kulturowej recepcji modernizmu i Bauhausu, łączy je, nadaje im nowe znaczenie i tworzy z nich zmienną architekturę sceniczną.
Jan Pappelbaum. Sceny
Postdramatyczny teatr lat dziewięćdziesiątych w Niemczech nadał scenografii nowe znaczenie. Teatr „po dramacie” charakteryzuje bowiem inne postrzeganie widza i form przeżywania przez niego zdarzeń scenicznych.
W tym kontekście istotne stają się nowe idee włączenia widowni w sceniczną koncepcję teatru, a szczególnie pojęcie przestrzeni wyobraźni. Estetyka przestrzeni scenicznej nie tylko określa pomysły inscenizacyjne i formę spektakli współczesnego niemieckiego teatru, ale nade wszystko wpływa na pracę reżysera i profil teatru, stając się jego rozpoznawalnym znakiem firmowym w globalnym świecie przemysłu teatralnego. Do wiodących i nowatorskich scenografów niemieckiego teatru reżyserskiego należy Jan Pappelbaum.
W niemieckojęzycznym teatrze jego prace uznaje się za oryginalny dowód rozwoju współczesnego teatru. Jan Pappelbaum w ścisłej i wieloletniej współpracy z Thomasem Ostermeierem nadał charakterystyczny rys berlińskiemu teatrowi Schaubühne am Lehniner Platz i określił jego pozycję w europejskim teatrze.
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie prezentuje po raz pierwszy w Polsce wystawę, którą wcześniej pokazano w Muzeum Architektury w Oslo. Ekspozycję tworzy wyjątkowy materiał zdjęciowy i filmowy z ponad 80 produkcji tego niezwykłego kreatora przestrzeni i scenografa, jakim jest Jan Pappelbaum. Wybrane modele scen do spektakli „Nora” i „Budowniczy Solness” Ibsena, „Hamlet” i „Otello” Szekspira oraz fragmenty zapisów filmowych spektakli dowodzą, jak różnorodne są jego scenografie i jak pomysłowo łączą się z zamysłem reżyserskim i aktorskim inscenizacji. Główną atrakcją wystawy jest instalacja audio-wideo do spektaklu w reżyserii Thomasa Ostermeiera z 2005 roku pt. „Hedda Gabler”.
|
