|
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
zaprasza na wystawę
Zaproszenie do yūgen
Maski i kostiumy teatru nō prezentują Sōei Ogura i Akira Matsui
Wystawa zorganizowana w 80. rocznicę urodzin Mistrza Sōeia Ogury
Patronat honorowy
JE Ambasador RP w Tokio Jadwiga M. Rodowicz
Ambasada Japonii w Polsce
15 maja o godzinie 19.00 zapraszamy na spektakl teatru nō
w wykonaniu Akiry Matsuia i Shunsuke Matsuia
oraz na krótki wykład o maskach, który po drugiej części spektaklu wygłosi Mistrz Sōei Ogura
Program spektaklu:
Tsuru no mai - Akira Matsui
Tsunemasa - Shunsuke Matsui
Utō - Akira Matsui
Bezpłatne wejściówki będą dostępne do 14 maja w kasie Muzeum Manggha
(…)
Yūgen – tajemne piękno, tajemna głębia – to termin zapożyczonym z Chin (chiń. youxuan); w XIII i XIV wieku uczyniono zeń kategorię estetyczną charakterystyczną dla japońskiej literatury i sztuki. W kraju pochodzenia pojawiał się przede wszystkim w księgach buddyjskich i taoistycznych w znaczeniu czegoś głębokiego, dalekiego, subtelnego, metafizycznego. Japończycy zaczęli tak nazywać piękno trudne do określenia – zamglone i głębokie (yű-), nieuchwytne, ciemne, ukryte (-gen), i odnosić to pojecie do dworskiej poezji waka, o czym pisał Mibu Tadamine (860?–920?) w Wakatei-jusshu (Dziesięć rodzajów stylu poezji japońskiej).
Wykonana z drewna cyprysu (hinoki) maska nō (nō-men, men, omote) jest dziełem sztuki wieńczącym kilkutysięczną historię maski japońskiej. Wiele starych egzemplarzy ma wartość skarbów narodowych; są one przechowywane w muzeach, choć prawdziwej wartości maska nabiera dopiero na scenie. Dobry aktor potrafi sprawić, że martwy kawałek pomalowanego drewna staje się jego prawdziwą twarzą. Tworzenie takiej iluzji wymaga wielu lat ciężkiej pracy, podczas której przechodzi się powoli od jednej kategorii ról do następnej, pokonując coraz większy stopień trudności w ich interpretowaniu. Oznacza to, że przez pierwsze lata aktor dość często odgrywa starców, a w późniejszym wieku – postaci młodsze, wymagające dużego doświadczenia w posługiwaniu się maską. Naukę tej umiejętności podejmują ci, którzy będą wykonywać role pierwszoplanowe (shite), ponieważ reprezentujący świat rzeczywisty deuteragonista (waki) zawsze występuje z odsłoniętą twarzą. Obcowanie z maską rozpoczyna się zwykle około dwunastego, trzynastego roku życia. „Inicjacja” sceniczna, oznaczająca wejście chłopca w świat dorosłych i zarazem w świat nō, polega na wystąpieniu w masce starca okina. Odtąd młody aktor może występować prawie w każdej masce. Mimo to najpierw dopuszcza się go tylko do odgrywania postaci ze sztuk, w których wcześniej występował w innych rolach z odsłoniętą twarzą.
Każdy powinien od początku opanować odpowiedni sposób obchodzenia się z maską. Musi nauczyć się ją mocno, ale z szacunkiem trzymać oburącz, a po założeniu jej – powstrzymywać się od gwałtownych ruchów głowy. Od doświadczenia zależy w dużej mierze, w jakich maskach się występuje. Piętnastoletniego aktora dopuszcza się do ról wymagających użycia masek młodych kobiet (waka-onna), ale jeszcze nie występuje jako protagonista (shite), tylko jako jego asystent (tsure), którego rola odznacza się mniejszym stopniem trudności. Niedoświadczony aktor jest bowiem zwykle nadmiernie skoncentrowany na samym poruszaniu się po scenie.
Dopiero około dwudziestego roku życia nabiera większej pewności i po raz pierwszy może wystąpić jako shite w roli młodej kobiety w masce ko-omote. Zezwala mu się także na odgrywanie młodych wojowników, a po pewnym czasie sławnych walecznych samurajów. Po kolejnych dziesięciu latach aktor może zacząć studiować role dojrzałych kobiet, wykonywane między innymi w masce shakumi, charakterystycznej dla sztuk czwartej kategorii. Dopiero w następnej kolejności przystępuje do nauki ról bogów i demonów oraz wielkich kobiecych ról (protagonisty shite) z trzeciej kategorii sztuk. Po osiągnięciu sześćdziesiątego roku życia zostaje dopuszczany do wykonywania ról starych kobiet, na przykład w masce yase-onna. (…)
Estera Żeromska - fragment pochodzi z tekstu do katalogu wystawy
|
