.

.

.

.

.

.

.

Martwa natura z japońską laleczką

Ningyō - japońska laleczka to jeden z najbardziej intrygujących przedmiotów kultury japońskiej, pojawiający się bardzo często w wielu dziełach artystów europejskich już od  2. połowy XIX wieku. W wieku XX i XXI stanowi fenomen popkultury, będący przedmiotem badań historyków sztuki, etnologów, kulturoznawców i socjologów.    

Zorganizowana przez Muzeum Manggha wystawa „Martwa natura z japońską laleczką” prezentuje funkcjonowanie nie tylko tytułowej „japońskiej laleczki” (bijin-ningyō), lecz także rekwizytu japońskiego – kimon, wachlarzy, parawanów, drzeworytów, rzemiosła artystycznego, katagami (szablonów farbiarskich), tkanin, zbroi – w obrazach, rysunkach i grafikach, a także w literaturze. W sztuce polskiej, zarówno kimono, parasolka (japońska lub chińska) i wachlarz, które tworzą podstawowy zespół rekwizytów japońskich, jak i wyrafinowane japońskie rzemiosło artystyczne: wyroby z laki, brązu, rzeźba polichromowana, „piękne przedmioty” staną się tematami martwych natur wielu polskich artystów, polem eksperymentów formalnych, a modelka w japońskim kimonie – modnym, wręcz obowiązującym tematem ikonograficznym współczesnego malarstwa. 

Wystawę zbudowano wokół dzieł-kluczy, między innymi prezentujemy Europę jubilans najbardziej zagadkowy obraz Józefa Mehoffera. Pozornie rodzajowa scena – odpoczynek pokojówki podczas pracy w mieszkaniu kolekcjonera – przeistacza się w alegoryczną opowieść, nawet   międzykulturowy dialog, do którego – ku naszemu zaskoczeniu – nie mamy klucza. 

Z kolei Japonka Józefa Pankiewicza to jedno z najważniejszych dzieł polskiego japonizmu. Pankiewicz interpretuje w nim zarówno mistrzowskie drzeworyty ukiyo-e, jak i arcydzieło japonizmu Whistlera – Księżniczkę z kraju porcelany – oraz dekoracyjne malarstwo nabistów. Ta starannie zaaranżowana kompozycja, powstała w pracowni artysty w Akademii Sztuki Pięknych w Krakowie. Pozowała do niej żona malarza Wanda. Dwuskrzydłowy parawan z kwiatami czterech pór, stanowiący tło, zawieszone nad nim kakemono, stolik z laki, brązowy dzban, buty – geta, oraz ubranie modelki – kimono i pas obi, wypożyczył Pankiewicz z kolekcji Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego, z którym się przyjaźnił. Na wystawie w Muzeum Manggha rekwizyty te towarzyszyć będą dziełu Pankiewicza, ukazując także – po raz kolejny – niezwykłe bogactwo „rekwizytorni” Jasieńskiego. 

Prezentowane polskie obrazy, ze względu na siłę artystycznego oddziaływania i nowatorstwo użytych środków, można zestawić z najlepszymi przykładami japonizmu europejskiego.

Wystawie towarzyszy katalog-album (w języku polskim i angielskim), będący pierwszą monografią tego tak inspirującego i aktualnego motywu.  

Na wystawę wypożyczono dzieła z Fundacji Książąt Czartoryskich, Fundacji Signum, z Lwowskiej Galerii Sztuki, Muzeum Lalek w Pilźnie, Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum  Narodowego w Szczecinie, Muzeum  Okręgowego w Tarnowie, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Muzeum Okręgowe w Sandomierzu oraz od kolekcjonerów prywatnych, m.in. Toma Podla z Seattle.

Idea, scenariusz i aranżacja plastyczna Anna Król

Opracowanie graficzne katalogu i druków towarzyszących wystawie Rafał Sosin